Wat te doen, symptoom voor symptoom
Zoek je situatie op. Voor elk geval: wat je nu meteen moet doen, wat je moet vermijden en wanneer het beter is om binnen 24 uur gezien te worden.
Abces of gezwollen tandvlees: wat moet ik doen?
Een abces is een ophoping van pus door ontsteking: het veroorzaakt kloppende pijn en zwelling. Het moet snel behandeld worden omdat het meestal erger wordt. Een pijnstiller verlicht de klacht, maar lost de oorzaak niet op: je moet gezien worden.
Doen: spoel met warm zout water, neem een pijnstiller volgens de bijsluiter, neem contact met ons op.
Vermijd: de zwelling zelf doorprikken of een aspirine op het tandvlees leggen (dat verbrandt het).
⏱️ Binnen 24 uur als de zwelling groeit. Bij koorts of moeite met slikken → 112 / Spoedeisende Hulp.
Ik heb een tand afgebroken of gekarteld: is dat dringend?
Dat hangt ervan af. Een klein, pijnloos afgebroken stukje kan wachten; een afgebroken tand met pijn, een scherpe rand of een blootliggende zenuw moet snel gezien worden om hem te beschermen en infectie te voorkomen. Bewaar het stukje, als je het vindt.
Doen: spoel met water, leg iets kouds tegen de wang aan de buitenkant, bewaar het stukje (eventueel in melk).
Vermijd: kauwen aan die kant en het gebruik van niet-tandheelkundige lijm.
⏱️ Binnen 24 uur als er pijn is of de tand ernstig is afgebroken.
Mijn kroon, kapje of facing is eraf: wat doe ik?
Dit gebeurt vaak op vakantie en is zelden een ernstig noodgeval, maar de tand eronder blijft blootliggen en gevoelig. Bewaar de kroon: vaak kan hij opnieuw gecementeerd worden. Als je geen pijn hebt, kun je het tot het bezoek volhouden.
Doen: houd de kroon schoon; een tandheelkundige kleefpasta van de apotheek is prima om hem op zijn plaats te houden.
Vermijd: secondelijm of huishoudlijm: die beschadigen de tand en de kroon.
⏱️ Binnen 24-48 uur als je pijn of sterke koudegevoeligheid voelt aan de blootliggende tand.
Ik ben een vulling kwijt: kan dat wachten?
Een verloren vulling is meestal geen noodgeval, maar het laat een gaatje achter waar voedsel in blijft zitten en dat gevoelig kan worden. Houd het schoon en neem contact met ons op voor een tijdelijke oplossing om je thuis te krijgen.
Doen: spoel na het eten, kauw aan de andere kant, neem zo nodig een pijnstiller.
Vermijd: het dagenlang negeren als het pijnlijk wordt.
⏱️ Binnen 24 uur als er scherpe pijn of sterke gevoeligheid optreedt.
Een tand is uitgeslagen (duik, rotsen, sport): wat doe ik?
Een uitgeslagen tand is een echt noodgeval: de kans om hem te redden neemt met elke minuut af. Houd hem vast aan de kroon (het witte deel), niet aan de wortel, en neem meteen contact met ons op.
Doen: als hij schoon is, probeer hem terug in de tandkas te plaatsen; bewaar hem anders in melk en kom onmiddellijk.
Vermijd: de wortel schoonschrobben of hem laten uitdrogen.
Als een kind een melktand verliest, mag deze niet terug worden geplaatst: bewaar hem toch en stuur ons een bericht, dan beoordelen wij of een controle nodig is.
⏱️ Onmiddellijk (idealiter binnen een uur). Bij een hoofdletsel → 112 / Spoedeisende Hulp.
Mijn verstandskies doet pijn (zwelling achterin): wat doe ik?
Het gaat vaak om pericoronitis: het tandvlees rond de verstandskies raakt ontstoken. Dat veroorzaakt pijn, zwelling en soms moeite met het openen van de mond. Spoelen helpt, maar als het verergert moet het gezien worden.
Doen: spoel met warm zout water, maak de plek voorzichtig schoon, neem een pijnstiller.
Vermijd: warmte op de wang, dat vergroot de zwelling.
⏱️ Binnen 24 uur als je je mond niet goed kunt openen of er koorts optreedt.
Ik heb pijn of zwelling rond een implantaat: is dat ernstig?
Pijn, zwelling of bloeding rond een implantaat moet altijd gecontroleerd worden: het kan wijzen op een ontsteking van de weefsels (peri-implantitis) die je beter niet negeert. Neem contact met ons op om de situatie te begrijpen.
Doen: maak de plek voorzichtig schoon, spoel, en stuur ons een bericht met sinds wanneer het speelt.
Vermijd: forceren met tandenstokers of wachten tot het "vanzelf overgaat".
⏱️ Binnen 24-48 uur; bij flinke zwelling of koorts, eerder.
Het bracket van mijn kind is losgeraakt of de draad prikt: wat doe ik?
Dit overkomt tieners vaak op vakantie. Het is zelden ernstig, maar een prikkende draad is vervelend. Het kan verlicht en beheerst worden tot een bezoek, zonder de vakantie te bederven.
Doen: dek het puntje af met orthodontische was (van de apotheek); bewaar een eventueel losgeraakt bracket.
Vermijd: zelf de draad doorknippen, tenzij het echt niet anders kan.
⏱️ Binnen 1-2 dagen; onmiddellijk als de draad pijnlijk in de wang snijdt.